Dăm gỗ hiện là một trong những sản phẩm xuất khẩu quan trọng của ngành chế biến lâm sản Việt Nam. Với nguồn nguyên liệu chủ yếu từ rừng trồng như keo, bạch đàn, các cơ sở sản xuất trong nước có khả năng cung ứng khối lượng lớn cho ngành giấy và bột giấy tại nhiều quốc gia châu Á.
Tuy nhiên, sản lượng cao chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh tế tương xứng. Để nâng cao giá trị xuất khẩu dăm gỗ, doanh nghiệp không thể chỉ mở rộng vùng thu mua hoặc tăng công suất băm. Giá trị của mỗi lô hàng còn phụ thuộc vào chất lượng nguyên liệu, độ đồng đều của dăm, tỷ lệ tạp chất, khả năng truy xuất nguồn gốc, chi phí logistics và mức độ ổn định khi thực hiện hợp đồng.
MỤC LỤC
Xuất khẩu dăm gỗ lớn nhưng giá trị còn phụ thuộc nhiều vào giá bán
Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu hơn 18,3 triệu tấn dăm gỗ, đạt khoảng 2,66 tỷ USD, tăng 26,9% về lượng và 19,8% về giá trị so với năm 2023. Dăm gỗ chiếm khoảng 16,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành gỗ, với giá xuất khẩu bình quân khoảng 145 USD mỗi tấn.
Đến 11 tháng năm 2025, giá trị xuất khẩu dăm gỗ đạt khoảng 2,22 tỷ USD và tiếp tục nằm trong nhóm sản phẩm gỗ có kim ngạch trên 1 tỷ USD. Điều này cho thấy dăm gỗ vẫn giữ vai trò đáng kể trong cơ cấu xuất khẩu lâm sản của Việt Nam.
Mặc dù vậy, giá dăm xuất khẩu có thể biến động theo nhu cầu của ngành giấy, lượng tồn kho của khách hàng, chi phí vận chuyển và cạnh tranh từ các quốc gia cung cấp khác. Báo cáo năm 2024 cho thấy giá xuất khẩu bình quân sang Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đều giảm so với năm 2023.
Vì vậy, nâng cao giá trị xuất khẩu dăm gỗ cần được hiểu theo nhiều khía cạnh: tăng giá bán trên mỗi tấn, giảm hao hụt trong sản xuất, kiểm soát chi phí, nâng cao độ ổn định của đơn hàng và xây dựng khả năng cạnh tranh lâu dài.
Nâng cao giá trị xuất khẩu dăm gỗ từ vùng nguyên liệu
Nguyên liệu đầu vào quyết định trực tiếp đến chất lượng dăm thành phẩm. Gỗ có kích thước quá khác biệt, lẫn nhiều đất cát, mục ruỗng hoặc chứa tỷ lệ vỏ cao sẽ khiến quá trình băm khó ổn định. Sản phẩm sau băm dễ xuất hiện nhiều dăm vụn, dăm quá khổ hoặc tạp chất, làm giảm giá trị lô hàng.
Doanh nghiệp cần xây dựng tiêu chuẩn thu mua rõ ràng cho từng loại nguyên liệu, bao gồm loài cây, độ tuổi khai thác, đường kính, tỷ lệ vỏ, tình trạng gỗ và phương pháp vận chuyển. Việc kiểm tra nguyên liệu ngay khi nhập xưởng giúp hạn chế tình trạng đưa toàn bộ gỗ không đạt yêu cầu vào dây chuyền rồi mới xử lý ở công đoạn cuối.
Bên cạnh chất lượng, tính ổn định của nguồn cung cũng rất quan trọng. Cơ sở sản xuất nên liên kết với chủ rừng, hợp tác xã và đơn vị khai thác để xây dựng kế hoạch cung ứng theo mùa. Khi chủ động được sản lượng và thời điểm khai thác, doanh nghiệp có thể hạn chế thu mua gấp với giá cao hoặc phải tạm dừng máy do thiếu nguyên liệu.
Phát triển rừng trồng có chứng chỉ quản lý bền vững cũng đang trở thành hướng đi đáng chú ý. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sản lượng khai thác gỗ rừng trồng hàng năm của Việt Nam đạt hơn 23 triệu m³, đồng thời nhấn mạnh việc phát triển rừng gỗ lớn có chứng chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu truy xuất và tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.
Chuẩn hóa chất lượng theo yêu cầu của từng khách hàng
Không phải mọi thị trường hoặc nhà máy giấy đều sử dụng cùng một tiêu chuẩn dăm. Khách hàng có thể đưa ra yêu cầu khác nhau về chiều dài, chiều rộng, độ dày, tỷ lệ dăm mịn, tỷ lệ dăm quá khổ, lượng vỏ cây và độ ẩm.
Do đó, doanh nghiệp không nên sản xuất một loại dăm rồi cung cấp cho tất cả khách hàng. Trước khi ký hợp đồng, hai bên cần thống nhất rõ tiêu chuẩn kỹ thuật, phương pháp lấy mẫu, thời điểm kiểm tra và cách xử lý khi lô hàng không đạt yêu cầu.
Một hệ thống kiểm soát chất lượng hiệu quả nên được triển khai tại nhiều công đoạn. Nguyên liệu cần được kiểm tra trước khi băm; dăm thành phẩm cần được lấy mẫu định kỳ trong quá trình sản xuất; hàng lưu kho phải được theo dõi trước khi vận chuyển đến cảng. Cách làm này giúp phát hiện sai lệch sớm thay vì chờ đến khi hàng đã tập kết với khối lượng lớn.
Chất lượng đồng đều còn giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín với khách hàng. Khi lô hàng đáp ứng đúng thông số và giao đúng tiến độ, cơ sở sản xuất có cơ hội duy trì hợp đồng dài hạn, giảm áp lực cạnh tranh hoàn toàn bằng giá thấp.
Giảm dăm vụn và tạp chất trong quá trình sản xuất
Hao hụt nguyên liệu là một trong những yếu tố làm giảm hiệu quả kinh tế của nhà máy dăm. Nếu tỷ lệ mùn, bụi và dăm quá nhỏ tăng cao, doanh nghiệp vừa mất một phần nguyên liệu có giá trị, vừa phải bố trí thêm công đoạn sàng lọc và xử lý phụ phẩm.
Tình trạng này thường liên quan đến chất lượng gỗ, độ sắc của dao băm, khe hở dao, tốc độ cấp liệu và sự ổn định của hệ thống truyền động. Dao bị cùn có thể làm nguyên liệu bị đập hoặc xé thay vì được cắt dứt khoát. Cấp liệu không đều cũng khiến kích thước thành phẩm biến động giữa các thời điểm vận hành.
Bên cạnh đó, đất, đá và kim loại lẫn trong nguyên liệu không chỉ làm giảm chất lượng dăm mà còn có nguy cơ gây hư hỏng dao, gián đoạn dây chuyền. Doanh nghiệp nên bố trí khu vực phân loại nguyên liệu, vệ sinh gỗ và kiểm tra vật cứng trước khi đưa vào máy.
Việc tận dụng mùn, vỏ cây và dăm loại để sản xuất nhiên liệu sinh khối hoặc cung cấp cho các đơn vị có nhu cầu cũng giúp giảm lượng chất thải. Tuy nhiên, nguồn thu từ phụ phẩm chỉ nên được xem là phần bổ sung. Mục tiêu chính vẫn là tăng tỷ lệ dăm đạt tiêu chuẩn ngay từ công đoạn sản xuất.
Vai trò của máy băm gỗ GREEN MECH
Máy băm là thiết bị trung tâm trong dây chuyền chế biến dăm. Lựa chọn thiết bị phù hợp sẽ hỗ trợ cơ sở duy trì năng suất, kiểm soát kích thước thành phẩm và giảm thời gian gián đoạn trong quá trình vận hành.
Các dòng máy băm gỗ GREEN MECH được thiết kế với nhiều mức công suất, đáp ứng nhu cầu của cơ sở thu mua, xưởng chế biến và nhà máy sản xuất dăm. Khi lựa chọn máy, doanh nghiệp cần căn cứ vào loại gỗ, đường kính nguyên liệu, chiều dài đầu vào, sản lượng theo giờ và tiêu chuẩn dăm cần đạt.
Không nên chỉ chọn máy dựa trên công suất danh nghĩa. Một thiết bị có công suất lớn nhưng không phù hợp với kích thước nguyên liệu hoặc hệ thống cấp liệu vẫn có thể gây ùn tắc, tiêu hao điện và làm tăng tỷ lệ sản phẩm không đạt yêu cầu.
Trong quá trình vận hành máy băm gỗ GREEN MECH, doanh nghiệp cần xây dựng lịch kiểm tra dao, bu lông, ổ trục, hệ thống truyền động và bộ phận cấp liệu. Dao băm nên được mài hoặc thay đúng thời điểm. Việc kéo dài thời gian sử dụng dao đã cùn có thể làm giảm năng suất, tăng điện năng tiêu thụ và ảnh hưởng đến độ đồng đều của dăm.
Kết hợp máy băm với băng tải cấp liệu, băng tải đầu ra và hệ thống sàng phù hợp sẽ giúp dây chuyền hoạt động liên tục hơn. Tuy nhiên, thiết bị chỉ là một phần của giải pháp. Chất lượng xuất khẩu còn phụ thuộc vào nguyên liệu, kỹ thuật vận hành và quy trình kiểm soát của nhà máy.
Kiểm soát độ ẩm và điều kiện lưu kho
Độ ẩm ảnh hưởng đến trọng lượng, chất lượng và khả năng bảo quản dăm gỗ. Nếu dăm tiếp xúc với nước mưa hoặc được lưu kho trong điều kiện thoát nước kém, độ ẩm có thể tăng không đồng đều giữa các khu vực của đống hàng.
Dăm có độ ẩm quá cao làm tăng chi phí vận chuyển lượng nước không tạo ra giá trị sử dụng. Trong khi đó, thời gian lưu kho kéo dài có thể gây biến đổi chất lượng, phát sinh nấm mốc hoặc làm giảm tính ổn định của lô hàng.
Nhà máy cần xây dựng khu chứa trên nền cứng, có hệ thống thoát nước và phương án che chắn phù hợp. Nguyên tắc nhập trước – xuất trước nên được áp dụng để hạn chế dăm tồn kho quá lâu. Vị trí lưu từng lô hàng cũng cần được ghi nhận rõ nhằm tránh trộn lẫn nguyên liệu có nguồn gốc hoặc tiêu chuẩn khác nhau.
Trước khi giao hàng, doanh nghiệp nên lấy mẫu ở nhiều vị trí thay vì chỉ kiểm tra bề mặt. Kết quả đại diện chính xác hơn sẽ giúp cơ sở chủ động xử lý trước khi khách hàng hoặc đơn vị giám định phát hiện sai lệch.
Từng bước phát triển chế biến sâu
Xuất khẩu dăm mang lại đầu ra lớn cho gỗ rừng trồng nhưng vẫn thuộc nhóm sản phẩm nguyên liệu. Về dài hạn, ngành gỗ có thể nâng cao giá trị bằng cách phát triển thêm bột giấy, giấy, ván nhân tạo và những sản phẩm chế biến sâu phù hợp.
Đây là hướng đầu tư đòi hỏi vốn, công nghệ, nguồn nước, năng lượng và hệ thống xử lý môi trường lớn hơn nhiều so với một nhà máy dăm thông thường. Vì vậy, không phải doanh nghiệp nào cũng cần chuyển đổi ngay sang chế biến sâu.
Đối với cơ sở vừa và nhỏ, giải pháp thực tế hơn là nâng cấp chất lượng dăm, giảm chi phí trên mỗi tấn và tận dụng phụ phẩm hiệu quả. Các doanh nghiệp lớn hoặc cụm liên kết sản xuất có thể nghiên cứu đầu tư chế biến sâu theo từng giai đoạn, dựa trên nguồn nguyên liệu và đầu ra đã được xác định.
Liên kết chuỗi để nâng cao giá trị xuất khẩu dăm gỗ
Một cơ sở sản xuất riêng lẻ khó kiểm soát toàn bộ chuỗi từ trồng rừng đến vận chuyển quốc tế. Vì vậy, liên kết giữa chủ rừng, đơn vị khai thác, nhà máy băm, doanh nghiệp xuất khẩu, cảng và đơn vị logistics là yếu tố quan trọng.
Khi các bên chia sẻ kế hoạch sản lượng và tiêu chuẩn chất lượng, chủ rừng có thể tổ chức khai thác phù hợp hơn, nhà máy chủ động lịch sản xuất và doanh nghiệp xuất khẩu kiểm soát tiến độ giao hàng. Liên kết dài hạn cũng giúp hạn chế tình trạng tranh mua nguyên liệu trong thời gian ngắn, làm tăng chi phí nhưng không cải thiện chất lượng.
Đây là nền tảng để ngành dăm gỗ chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng và giá thấp sang cạnh tranh bằng sự ổn định, minh bạch và khả năng đáp ứng đúng yêu cầu của khách hàng.
Máy băm gỗ GREEN MECH!
Để nâng cao giá trị xuất khẩu dăm gỗ, doanh nghiệp cần thay đổi từ tư duy tăng sản lượng sang tối ưu giá trị trên mỗi tấn thành phẩm. Giải pháp phải được triển khai đồng bộ từ xây dựng vùng nguyên liệu, chuẩn hóa chất lượng, giảm hao hụt, kiểm soát độ ẩm đến truy xuất nguồn gốc và đa dạng hóa khách hàng.
Đầu tư dây chuyền phù hợp, trong đó có máy băm gỗ GREEN MECH, sẽ hỗ trợ cơ sở nâng cao năng suất và chủ động hơn về kích thước dăm. Khi thiết bị được kết hợp với nguyên liệu ổn định, quy trình vận hành đúng kỹ thuật và hệ thống kiểm soát chất lượng chặt chẽ, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để cải thiện giá bán, giảm chi phí và duy trì đơn hàng xuất khẩu lâu dài.
Videos giá trị của dăm gỗ từ phụ phẩm lâm nghiệp
Liên hệ tư vấn thiết kế nhà máy băm dăm gỗ
Nếu bạn đang có kế hoạch đầu tư hoặc mở rộng sản xuất, việc lựa chọn đúng giải pháp ngay từ đầu sẽ giúp tiết kiệm hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng chi phí phát sinh. Đừng để những sai lầm trong thiết kế làm ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành lâu dài của nhà máy.
Để được tư vấn chi tiết hãy truy cập website: maybam.vn hoặc liên hệ tổng đài: 094 110 8888 để được tư vấn thiết kế nhà máy băm dăm gỗ phù hợp với nhu cầu thực tế của bạn – từ lựa chọn công suất, cấu hình máy băm gỗ đến bố trí dây chuyền tối ưu. Chúng tôi sẽ giúp bạn xây dựng một hệ thống vận hành ổn định, tiết kiệm chi phí và sẵn sàng mở rộng trong tương lai.
